عضدى در آن قرار دارد . در ميان ساير محلّات بغداد ، محلّه حربيه كه در شمالىترين قسمت قرار دارد و محلّه عتّابيه كه به سبب پارچه‌هاى عتّابى معروف شده ، جالب توجه است . « 1 » حدودا نيم قرن بعد ، ياقوت ( م . 623 ) اطلاعات مفيدى دربارهء بغداد مىدهد . او غرب بغداد را به صورت يك سلسله محلّات مجزا از هم وصف مىكند كه هر كدام ديوارى جداگانه داشته‌اند و به وسيله ويرانه‌هاى متروكى از يكديگر جدا مىشده‌اند . . . در شرق بغداد زندگى در محلّات پيرامون حريم دار الخلافه متمركز بود . از جملهء محلات وسيع و آباد بغداد شرقى ، باب الأزج با بازارهايش ، مأمونيه در مجاورت آن ، سوق الثلاثاء ، نهر المعلّى و قريّة بود . « 2 » در سال 640 كشمكشهايى ميان مردم بعضى از محلات بغداد ، خصوصا محلّه مختاره و سوق السلطان و ميان قطفتا و قريّه ( در مغرب بغداد ) درگرفت و عدهء زيادى به قتل رسيدند و دكانها غارت شد . « 3 » در سال 641 سيل به نظاميه و نواحى مجاور آن رسيد و چند محله را ويران كرد . در سال 646 سيلاب شرق بغداد را فراگرفت ، بخشى از حصار شهر را ويران ساخت و به محلهء حريم رسيد ؛ همچنين سيل در محله رصافه نيز جارى شد و بسيارى از خانه‌هاى آن محله را ويران كرد . غرب بغداد زير آب فرورفت و بيشتر خانه‌ها ، جز بخشى از باب البصره و كرخ به كلى از ميان رفت . بارديگر در سالهاى 651 و 653 سيل بغداد را فراگرفت كه در اثر آن تعداد زيادى از خانه‌ها فروريخت و كشتزارها آسيب ديد . « 4 » به نظر مىرسد كه طبيعت و انسان براى نابودى بغداد دست‌به‌دست هم داده بودند ؛ زيرا دو سال بعد ، در صفر سال 656 مغولان به بغداد حمله كردند . خليفه المستعصم بالله بدون قيد و شرط تسليم شد و مغول بيش از يك هفته مردم بغداد را قتل‌عام كردند . شمار كشته‌شدگان را هشتصد هزار تا دو ميليون نفر تخمين زده‌اند ، محلات بسيارى بر اثر محاصره و غارت و آتش از ميان رفت و مسجد

--> ( 1 ) . همان ؛ ص 225 ، 226 و 229 و بغداد ؛ ص 36 و 37 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 232 ، 441 ، 444 و 534 و ج 2 ، ص 88 ، 167 و 234 و ج 3 ، ص 193 ، 196 ، 197 و 279 و ج 4 ، ص 117 ، 452 ، 255 و 385 . ( 3 ) . الحوادث الجامعة ؛ ص 175 . ( 4 ) . همان ؛ ص 186 ، 187 ، 229 ، 233 ، 267 و 277 .